ระบบทศนิยมดิวอี้ : Dewey Decimal Classification Syste (DDC หรือ DC)


     ป็นระบบการจัดหมู่หนังสือที่เก่าแก่และนิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย ผู้คิดระบบทศนิยมดิวอี้ คือ เมลวิล ดิวอี้ (Melvil Dewey) บรรณารักษ์ชาวอเมริกัน เมื่อปี ค.ศ. 1873 และจัดพิมพ์เป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1876 ใช้ชื่อว่า A Classicification and Subject Index for Cataloging and Arranging Books and Pamphlets of a Library โดยครอบคลุมการแบ่งย่อยเนื้อหาวิชาจากเรื่องกว้างๆ ไปจนถึงเนื้อเรื่องเฉพาะ นอกเหนือจากฉบับพิมพ์แล้ว ปัจจุบันคือ ฉบับพิมพ์ครั้งที่ 22 ยังมีเป็นแบบออนไลน์อีกด้วย

ลักษณะทั่วไปของระบบทศนิยมดิวอี้

1. ระบบทศนิยมดิวอี้ เป็นระบบที่คิดขึ้นโดยการแบ่งวิชาความรู้ออกเป็นหมวดหมู่ตามหลักทฤษฎี (Theoretical systems) กล่าวคือ กำหนดการแบ่งหมวดหมู่วิชาความรู้ในแต่ละหมวดหมู่ โดยคำนึงถึงลำดับพัฒนาการของการเกิดวิชาความรู้ในแต่ละสาขาเป็นสำคัญ เริ่มจาก

- ปรัชญา: เป็นเนื้อหาความรู้แรก เป็นเรื่องที่มนุษย์คิดเกี่ยวกับตน คือใคร มาจากไหน ความดีหรือความชั่ว คืออะไร เป็นอย่างไร

- ศาสนา: เป็นวิชาที่มนุษย์คิดเกี่ยวกับพระเจ้า พระเจ้าคือใคร จะช่วยให้มนุษย์หลุดพ้นจากความทุกข์ได้อย่างไร

- สังคมศาสตร์: ถัดจากคิดเกี่ยวกับตัวเอง คือ การที่มนุษย์คิดเกี่ยวกับบุคคลอื่น การอยู่ร่วมกันต้องมีการคิดถึงประเด็นต่างๆ ที่เกี่ยวกับผู้อื่น

- ภาษา: การที่มนุษย์เป็นสัตว์สังคม จึงต้องเรียนรู้เกี่ยวกับถ้อยคำและการสื่อสารเพื่อการติดต่อ สมาคม

- วิทยาศาสตร์: มนุษย์คิดเกี่ยวกับสิ่งที่เป็นปรากฏการณ์ในธรรมชาติ ทำไมจึงเกิด มีการคิด พิสูจน์ ได้ข้อเท็จจริงที่อธิบายปรากฏารณ์ต่างๆ และบันทึกข้อเท็จจริงนั้นๆ ไว้

- วิทยาศาสตร์ประยุกต์ หรือเทคโนโลยี: เมื่อมนุษย์นำความรู้ที่เป็นวิทยาศาสตร์มาประยุกต์ใช้เพื่อให้เกิดความสุขสบาย

- ศิลปะและนันทนาการ: มนุษย์คิดสร้างสรรค์จากความประทับใจของตนเป็นงานเชิงศิลปะ ดนตรี และความบันเทิง

- วรรณกรรมหรือวรรณคดี: งานศิลปะที่สร้างขึ้นถูกมนุษย์นำมาถ่ายทอด และบอกเล่าผ่านทางตัวอักษร

- ประวัติศาสตร์: มนุษย์บันทึกเรื่องราวต่างๆ ที่เกี่ยวกับคน สถานที่ เหตุการณ์เอาไว้ให้คนรุ่นหลังได้รับรู้

- ความรู้ทั่วไปหรือเบ็ดเตล็ด: การเอาความรู้อื่นๆ ที่ไม่อาจจัดไว้ในหมวดหมู่อื่นได้ มารวมไว้ด้วยกัน

2. จัดแบ่งหมวดวิชาความรู้ในสาขาต่างๆ โดยเริ่มจากเรื่องทั่วๆ ไป สู่เรื่องที่เฉพาะยิ่งขึ้น แบ่งออกเป็นชั้น ชั้นละ 10 กลุ่ม จากหมวดใหญ่ไปหาหมวดหมู่ย่อย ดังนี้

2.1 การแบ่งครั้งที่ 1 (First Summary) คือ แบ่งวิชาความรู้ทุกแขนงวิชาของมนุษยชาติออกเป็นหมวดใหญ่ (Main class) 10 หมวด ใช้เลขอารบิกหลักร้อย 0-9 เป็นสัญลักษณ์แทนวิชาความรู้ทั้ง 10 หมวด ดังนี้

000 วิทยาการคอมพิวเตอร์และ ความรู้ทั่วไป (Computer science, information & general works)

100 ปรัชญาและจิตวิทยา (Philosophy and psychology)

200 ศาสนา (Religion)

300 สังคมศาสตร์ (Social sciences)

400 ภาษา (Languages)

500 วิทยาศาสตร์ (Science)

600 เทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์ประยุกต์ (Technology and applied science)

700 ศิลปะและนันทนาการ (Arts and recreation)

800 วรรณคดี (Literature)

900 ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ และชีวประวัติ (History, geography and biography)

2.2 การแบ่งครั้งที่ 2 (Second Summary) คือ การแบ่งหมวดวิชาความรู้หมวดใหญ่แต่ละหมวดออกเป็นหมวดย่อย (Division) 10 หมวด ใช้เลขอารบิกหลักสิบ 0-9 แทนความรู้หมวดย่อย เช่น หมวดใหญ่ 600 เทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์ประยุกต์ แบ่งเป็นหมวดย่อย 10 หมวด คือ

600 เทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์ประยุกต์ (Technology (Applied sciences)

610 แพทยศาสตร์ (Medical sciences)

620 วิศวกรรมศาสตร์ (Engineering)

630 เกษตรศาสตร์ (Agriculture)

640 คหกรรมศาสตร์ (Home economics)

650 การจัดการ (Management)

660 อุตสาหกรรมเคมี (Chemical engineering)

670 โรงงานอุตสาหกรรม (Manufacturing)

680 โรงงานผลิตผลิตภัณฑ์เพื่อการใช้เฉพาะอย่าง (Manufacture for specific uses)

690 การก่อสร้าง (Buildings)

ดังนั้น หมวดใหญ่ 10 หมวดจึงแบ่งเป็นหมวดย่อยได้ 100 หมวด ดังนี้

000 วิทยาการคอมพิวเตอร์และความรู้ทั่วไป (Computer science, information & general works)

010 บรรณานุกรม (Bibliographies)

020 บรรณารักษศาสตร์และสารนิเทศศาสตร์ (Library & information sciences)

030 หนังสือรวบรวมความรู้ทั่วไป สารานุกรม (Encyclopedias & books of facts)

040 ยังไม่กำหนดใช้ (No longer used)

050 นิตยสาร วารสาร และสิ่งพิมพ์ต่อเนื่อง (Magazines, journals & serials)

060 สมาคม องค์การและพิพิธภัณฑวิทยา (Associations, organizations & museums)

070 สื่อใหม่ วารสารศาสตร์ และการพิมพ์ (News media, journalism & publishing)

080 รวมเรื่อง (General collections)

090 ต้นฉบับตัวเขียน หนังสือหายาก (Manuscripts & rare books)

100 ปรัชญา (Philosophy)

110 อภิปรัชญา (Metaphysics)

120 ญาณวิทยา ความเป็นเหตุผล ความเป็นมนุษย์ (Epistemology, causation, humankind)

130 จิตวิทยานามธรรม (Paranormal phenomena)

140 แนวความคิดปรัชญาเฉพาะกลุ่ม (Specific philosophical schools)

150 จิตวิทยา (Psychology)

160 ตรรกศาสตร์ ตรรกวิทยา (Logic)

170 จริยศาสตร์ ศีลธรรม (Ethics (Moral philosophy))

180 ปรัชญาสมัยโบราณ สมัยกลาง ตะวันออก (Ancient, medieval, Oriental philosophy)

190 ปรัชญาตะวันตกสมัยใหม่ (Modern Western philosophy (19th-century, 20th-century))

200 ศาสนา (Religion)

210 ศาสนาธรรมชาติ (Natural theology)

220 ไบเบิล (Bible)

230 เทววิทยาตามแนวคิดคริสต์ศาสนา (Christian theology)

240 ศีลธรรมชาวคริสต์ การอุทิศเพื่อศาสนา (Christian moral & devotional theology)

250 คริสต์ศาสนาในท้องถิ่นและระเบียบแบบแผนปฏิบัติ (Christian orders & local church)

260 สังคมชาวคริสต์ เทววิทยาทางศาสนา (Christian social theology)

270 ประวัติคริสต์ศาสนา (Christian church history)

280 นิกายต่างๆ ในคริสต์ศาสนา (Christian denominations & sects)

290 ศาสนาเปรียบเทียบและศาสนาอื่นๆ (Other & comparative religions)

300 สังคมศาสตร์ สังคมวิทยา และ มนุษยวิทยา (Social sciences, Sociology & anthropology)

310 สถิติศาสตร์ (General statistics)

320 รัฐศาสตร์ การเมือง การปกครอง (Political science)

330 เศรษฐศาสตร์ (Economics)

340 กฎหมาย (Law)

350 รัฐประศาสนศาสตร์ และวิทยาการทหาร (Public administration)

360 การบริการสังคม และสมาคม (Social services; assoication)

370 การศึกษา (Education)

380 การพาณิชย์ การสื่อสาร การขนส่ง (Commerce, communications, transport)

390 ประเพณี ขนบธรรมเนียม คติชนวิทยา (Customs, etiquette, folklore)

400 ภาษา (Language)

410 ภาษาศาสตร์ (Linguistics)

420 ภาษาอังกฤษ (English & Old English)

430 ภาษาเยอรมัน (Germanic languages; German)

440 ภาษาโรมานซ์ ; ภาษาฝรั่งเศส (Romance languages; French)

450 ภาษาอิตาลี ภาษาโรมัน (Italian, Romanian, Rhaeto-Romantic)

460 ภาษาสเปน ภาษาโปรตุเกส (Spanish & Protugese languages)

470 ภาษาละติน (Italic languages; Latin)

480 ภาษากรีก (Hellenic languages; Classical Greek)

490 ภาษาอื่นๆ (Other languages)

500 วิทยาศาสตร์ (Sciences)

510 คณิตศาสตร์ (Mathematics)

520 ดาราศาสตร์ (Astronomy & allied sciences)

530 ฟิสิกส์ (Physics)

540 เคมี (Chemistry & allied sciences)

550 วิทยาศาสตร์โลก (Earth sciences)

560 บรรพชีวินวิทยา (Paleontology; Paleozoology)

570 ชีววิทยา (Life sciences)

580 พฤกษศาสตร์ (Plants)

590 สัตววิทยา (Zoological sciences/Animals)

600 วิทยาศาสตร์ประยุกต์ เทคโนโลยี (Technology (Applied sciences))

610 แพทยศาสตร์ (Medical sciences; Medicine)

620 วิศวกรรมศาสตร์ (Engineering & applied operations)

630 เกษตรศาสตร์ (Agriculture)

640 คหกรรมศาสตร์ ชีวิตครอบครัว (Home economics & family living)

650 การจัดการธุรกิจ (Management & auxiliary services)

660 วิศวกรรมเคมี (Chemical engineering)

670 โรงงานอุตสาหกรรม (Manufacturing)

680 สินค้าที่ผลิตจากเครื่องจักร (Manufacture for specific uses)

690 การก่อสร้าง (Buildings)

700 ศิลปกรรม การบันเทิง (Arts)

710 ภูมิสถาปัตย์ (Civic & landscape art)

720 สถาปัตยกรรม (Architecture)

730 ประติมากรรม (Plastic arts; Sculture)

740 การวาดเขียน มัณฑนศิลป์ (Drawing & decorative arts)

750 จิตรกรรม ภาพเขียน (Painting & paintings)

760 ศิลปะการพิมพ์ ศิลปะกราฟิก (Graphic arts; Printmaking & prints)

770 การถ่ายรูป ภาพถ่าย (Photography & photographs)

780 ดนตรี (Music)

790 การบันเทิง นันทนาการ กีฬา (Recreational & performing arts)

800 วรรณกรรม วรรณคดี (Literature)

810 วรรณคดีอเมริกันในภาษาอังกฤษ (Literature rhetoric & criticism)

820 วรรณคดีภาษาอังกฤษ ภาษาอังกฤษโบราณ (English & Old English literatures)

830 วรรณคดีภาษาเยอรมัน (Literatures of Germanic languages)

840 วรรณคดีภาษาฝรั่งเศส ภาษาโรมานซ์ (Literatures of Romance languages)

850 วรรณคดีภาษาอิตาลี ภาษาโรมัน (Italian, Romanian, Rhaeto-Romanic)

860 วรรณคดีภาษาสเปน ภาษาโปรตุเกส (Spanish & Portugese literature)

870 วรรณคดีภาษาละติน (Italic literature; Latin)

880 วรรณคดีภาษากรีก (Hellenic literatures; Classical Greek)

890 วรรณคดีภาษาอื่นๆ (Literatures of other languages)

900 ประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ (History, geography & biography)

910 ภูมิศาสตร์ การท่องเที่ยว (Geography & travel)

920 ชีวประวัติ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ (Biography, genealogy, insignia)

930 ประวัติศาสตร์ยุคโบราณ (History of ancient world)

940 ประวัติศาสตร์ยุโรป โลกตะวันตก (General history of Europe)

950 ประวัติศาสตร์เอเชีย โลกตะวันออก (General history of Asia; Far East)

960 ประวัติศาสตร์แอฟริกา (General history of Africa)

970 ประวัติศาสตร์อเมริกาเหนือ (General history of North America)

980 ประวัติศาสตร์อเมริกาใต้ (General history of South America)

990 ประวัติศาสตร์ส่วนอื่นๆ ของโลก (General history of other areas)

จากหมวดย่อย 100 หมวด เลขตัวที่ 2 คือเลขหลักสิบของหมวดย่อยทั้ง 100 หมวด เป็นเลข 0-9 เหมือนๆ กัน เพราะหมวดใหญ่แต่ละหมวดแบ่งเป็น 10 หมวดย่อยเท่าๆ กัน ซึ่งเป็นหลักการขั้นพื้นฐานของระบบที่ใช้เลขฐาน 10 เป็นหลักในการแบ่งหมวดหมู่วิชาความรู้จากหมวดใหญ่ไปหมวดย่อย และเลขหมู่หมวดใหญ่แต่ละหมวด ต่างก็มีเนื้อหาครอบคลุมวิชาความรู้หมวดย่อยทุกหมวด เช่น หมวด 100 ครอบคลุมวิชาความรู้ในหมวด 110-190

2.3 การแบ่งครั้งที่ 3 (Third Summary) คือ การแบ่งวิชาความรู้ในหมวดย่อยแต่ละหมวดออกเป็นหมู่ย่อย (Section) 10 หมู่ย่อย ตัวอย่าง การแบ่งหมวดย่อย 630

630 เกษตรศาสตร์

631 เทคนิค อุปกรณ์ และวัสดุ (Techniques, equipment, materails)

632 ความเสียหายของพืชอันเกิดจากเชื้อโรคและสัตว์ (Plant injuries, diseases, pests)

633 การเพาะปลูกพืชไร่ (Field & plantation crops)

634 การทำสวนผลไม้ ผลไม้ และป่าไม้ (Orchards, fruits, forestry)

635 การทำสวนครัว (Garden crops (Horticulture))

636 สัตวบาล (Animal husbandry)

637 อุตสาหกรรมนมเนย (Processing dairy & related products)

638 การเพาะเลี้ยงแมลง (Insect culture)

639 การล่าสัตว์ การตกปลา การอนุรักษ์ (Hunting, fishing, comservation)

ในแต่ละหมู่ย่อย ยังแบ่งวิชาความรู้ออกไปสู่เรื่องที่เฉพาะมากขึ้นได้อีก โดยการกระจายเลขหลังจุดทศนิยมต่อจากเลข 3 หลักดังกล่าว เช่น

หมวด 600 Technology (Applied sciences) เทคโนโลยี วิทยาศาสตร์ประยุกต์

610 Medical sciences Medicine (การแพทย์)

611 Human anatomy, cytology, tissues (กายวิภาคศาสตร์ เนื้อเยื่อ)

630 Agriculture & related technologies (การเกษตรและเทคโนโลยีการเกษตร)

631 Crops & their production (พืชและผลิตผล)

632 Plant injuries, diseases, pests (โรคพืช แมลงศัตรูพืช)

633 Field crops (พืชไร่)

634 Orchards, fruits, forestry (ผลไม้และการทำป่าไม้)

.9 Forestry (การทำป่าไม้)

.92 Forest economy (ไม้เศรษฐกิจ)

.928 Management (การจัดการ)

.956 Forestation (การเพาะพันธุ์)

.9562 Seeds, seed collecting, seeding (เมล็ดพันธุ์)

ตัวอย่าง หนังสือ เรื่อง การปลูกพืชด้วยเมล็ด เลขหมู่ที่กำหนดได้ คือ 634.9562

พจนานุกรมไทยฉบับราชบัณฑิตยสถาน เลขหมู่ที่กำหนดได้ คือ 495.913